به گزارش خبرنگار روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی ایران، شباهنگ جعفرنژاد معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران در نشست خبری که پیش از ظهر امروز یکشنبه 11 مرداد با حضور جمعی از اصحاب رسانه برگزار شده بود، با اشاره به اقدامات انجام شده معاونت گفت: در معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران، ۸ حوزه مدیریتی داریم که به‌صورت متمرکز در این معاونت فعالیت می‌کنند. این حوزه‌ها شامل مرکز خدمات آموزشی که به ۱۱ دانشکده خدمت می‌دهد؛ مرکز متمرکز امور هیئت علمی؛ مدیریت توسعه آموزش (EDC)؛ مرکز استعدادهای درخشان؛ مدیریت فناوری اطلاعات؛ مرکز آموزش مداوم که فراتر از خدمات درون‌دانشگاهی و در سطح وزارت نیز فعالیت دارد و به مراکز درمانی و مطب‌های خصوصی برای اخذ مجوزها خدمات می‌دهد؛ مرکز جامع اعتباربخشی که در حوزه‌های برنامه‌ای (پزشکی عمومی، تخصصی و فوق‌تخصصی)، مؤسسه‌ای و بیمارستانی فعالیت می‌کند و در نهایت مدیریت امور مالی است.

 

وی ادامه داد: این هشت حوزه، سیاست‌گذاری، نظام‌بخشی و نظارت بر امور آموزشی ۱۱ دانشکده را بر عهده دارند.دانشکده علوم پزشکی ما از نظر تعداد فراگیران و هیئت علمی بزرگترین بدنه را دارد و در حوزه آموزش، از رشته‌های کارشناسی مرتبط با پزشکی تا کارشناسی ارشد، دکتری تخصصی (PhD)، پزشکی عمومی، داروسازی، دندانپزشکی، و همچنین دوره‌های تخصصی و فوق‌تخصصی (فلوشیپ) در ۲۶ گروه بالینی، فراگیران متنوعی را پرورش می‌دهیم. این گستردگی، اهمیت خاصی به نظامات اعتباربخشی می‌دهد.

 

 معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران خاطرنشان کرد: در چند ماه اخیر، جلسات متعددی با رؤسای دانشکده‌ها و تیم‌های اجرایی برگزار کردیم تا ضمن تکمیل داشبورد اطلاعاتی دانشکده‌ها، مطالبات متقابل را شناسایی و احصا کنیم. این جلسات در دو مرحله طراحی شده‌اند؛ مرحله اول به نقشه‌برداری و هم‌افزایی اختصاص داشت و مرحله دوم به‌زودی با رویکرد هدفمندتر و با یکسان‌سازی خروجی‌ها برگزار می‌شود تا ارائه خدمات بهبود یابد. به عنوان مثال، اولویت ما این است که بودجه آموزشی را در ابتدای سال بر اساس نیازهای واقعی دانشکده‌ها توزیع کنیم، نه اینکه تا پایان سال به تأخیر بیفتد، که این خود باعث ناکارآمدی می‌شود.همچنین به مدیران تأکید شده که علاوه بر وظایف روزمره، بر نوآوری و ایجاد تحول در حوزه خود متمرکز شوند و «آلبوم کاری» شامل برنامه‌های عملیاتی و نوگرا را تهیه کنند تا مبنای بودجه‌بندی و ارزیابی عملکرد سال بعد قرار گیرد. این رویکرد، جلسات را از حالت کلیشه‌ای خارج و هدفمند می‌کند.

 

اولویت اصلی، مکانیزه کردن فرایند ارتقا، ترفیع پایه و تشویقات است

 

وی بیان کرد: در حوزه امور هیئت علمی، اولویت اصلی، مکانیزه کردن فرایند ارتقا، ترفیع پایه و تشویقات است. هم‌اکنون این کارها به صورت دستی انجام می‌شود، اما با سامانه‌های در دست اقدام، امیدواریم تا سال آینده این فرآیند به صورت سیستمی انجام شود. در حوزه آموزش مداوم نیز فرایند تمدید مسئولیت فنی و مطب‌ها که پیشتر حضوری بود، به صورت غیرحضوری و مکانیزه درآمده و با بارگذاری مدارک، زمان صدور پاسخ به شدت کاهش یافته و رضایتمندی افزایش یافته است. همچنین قصد داریم قوانین مرتبط با کسر امتیاز و کمیسیون‌ها را نیز به صورت مکانیزه و متمرکز پیش ببریم.

 

جعفرنژاد گفت: برای چابک‌سازی نظام اداری، حوزه فناوری اطلاعات را از حالت پراکنده خارج و به صورت یک مرکز متمرکز مستقل در معاونت آموزشی سازماندهی کرده‌ایم. با وجود برنامه توسعه هفتم، هنوز گامی جدی به سمت هوش مصنوعی در آموزش برنداشته‌ایم، اما در نظر داریم پرونده‌های ارتقا و تشویقات هیئت علمی را به سمت هوش مصنوعی سوق دهیم؛ به گونه‌ای که بارگذاری مقاله و تطابق آن با آیین‌نامه‌ها به سرعت و به‌صورت خودکار انجام شود.چند سامانه در این زمینه ایجاد و تجمیع شده و امیدواریم مراحل عقد قرارداد آن به زودی نهایی شود.

 

وی افزود: مرکز آزمون ما با حدود ۴۰۰ جایگاه کاربری فعال برای آزمون‌های الکترونیک، از مراکز منحصربه‌فرد کشور است و با پشتیبانی مناسب، برنامه افزایش به ۱۰۰۰ جایگاه کاربری را داریم که امکان برگزاری آزمون‌های ملی، کشوری و وزارتی را با امنیت و حفاظت بالا فراهم می‌کند. همچنین دستگاه‌های احراز هویت مبتنی بر چهره که به دلیل مشکلات نرم‌افزاری متوقف شده بودند، به زودی مجدداً فعال می‌شوند. در مرکز مطالعات (EDC)، دو حوزه تکنولوژی آموزشی را فعالانه دنبال می‌کنیم؛ مرکز مهارت‌های بالینی (استیل) که برای ارزیابی صلاحیت‌های بالینی دوره پزشکی عمومی و سایر رشته‌ها بسیار مفید است و حتی فراتر از دانشگاه به دیگر دانشگاه‌ها نیز خدمات می‌دهد. همچنین بیمارستان مجازی با امکاناتی مانند اتاق لیبر، اتاق احیا و تجهیزات پیشرفته، امکان شبیه‌سازی واقع‌گرایانه را برای آموزش فراهم کرده است. در نهایت، قابلیت برگزاری آزمون‌های الکترونیک با جمعیت بالای ۲۰۰۰ نفر را داریم که نمونه آن، آزمون پذیرش دستیاری و آزمون بدو خدمت در هفته‌های اخیر بوده است. 

 

 معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به موضوع ظرفیت پذیرش و اسکان دانشجویان گفت: اکثریت ۱۱ دانشکده ما در حوزه‌های کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی (PhD) ظرفیت پذیرش از طریق کنکور را دارند. البته پذیرش فقط به این حوزه محدود نمی‌شود؛ پردیس بین‌الملل ما نیز ظرفیت جذب دارد که عمدتاً شامل فراگیران خارج از کشور (با سازوکار خاص خود)، افرادی که از خارج به داخل کشور وارد می‌شوند (از طریق آزمون‌های رسمی) و همچنین ظرفیت‌هایی است که وزارتخانه هر سال در اختیار دانشگاه بین‌الملل قرار می‌دهد و پس از طی کمیته‌های تطبیق، وارد چرخه آموزش می‌شوند.

 

وی بیان کرد: از نظر کمیت، دانشکده پزشکی بزرگترین بدنه پذیرش را دارد، اما تمام دانشکده‌ها در سطوح مختلف دارای ظرفیت هستند. در کنار ظرفیت پذیرش، موضوع اسکان نیز حائز اهمیت است، چرا که اکثر دانشجویان ما نیازمند خوابگاه هستند. متأسفانه یکی از خوابگاه‌های ما به نام شقایق در دوره جنگ اخیر مورد اصابت قرار گرفت و عملاً از سرویس خارج شد که معضل بزرگی برای ما ایجاد کرد. اما با تدابیر اندیشیده شده و حمایت ویژه ریاست دانشگاه، بودجه‌ای مناسب برای تملک یک خوابگاه جدید تخصیص یافت تا برای سال تحصیلی جدید این مشکل برطرف شود. همچنین یکی از خیّران، یک خوابگاه خریداری کرد و تعهد داد که آن را در سریع‌ترین زمان ممکن به بهره‌برداری برساند که این اقدامات، بخش زیادی از نگرانی‌ها را در حوزه اسکان برطرف کرده است.

 

جعفرنژاد اظهار کرد: در حوزه رشته‌های نوین مانند مهندسی انفورماتیک و همچنین دکتری تخصصی (PhD) اخلاق، خوشبختانه پس از تصویب در شورای دانشگاه، این موضوعات در دبیرخانه منطقه ۱۰ نیز به تصویب رسید و در شورای گسترش به عنوان رشته‌های رو به گسترش دانشگاه علوم پزشکی ایران معرفی شدند. خوشبختانه کارهای آموزشی و پژوهشی این رشته‌ها در حال انجام است. باید توجه داشت که بسیاری از این برنامه‌ها، با نظارت آموزشی و سازوکارهای مربوط به آن، بیشتر در چارچوب فلسفه آموزشی معاونت تحقیقات و فناوری قرار می‌گیرند. این رشته‌ها نه تنها در حوزه آموزش مؤثر هستند، بلکه فارغ‌التحصیلان آن‌ها می‌توانند در آینده از همین زیرساخت‌ها استفاده کرده و به عنوان هیئت علمی پژوهشی جذب شوند. در واقع، این مسیر در حال حاضر یک روند بسیار فعال و مثبت را طی می‌کند.

 

وی افزود: در هر شرایطی، باید یک برنامه عملیاتی و پویا داشته باشیم؛ به‌ویژه در دو برهه‌ای که جنگ رخ داد و نظام آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران را به شدت درگیر خود کرد. اگرچه از قوانین بالادستی وزارتی نیز استفاده کردیم، اما عمده کلاس‌ها را به سرعت به سمت بستر مجازی بردیم. این بستر را به دو بخش تفکیک کردیم؛ بخشی از آموزه‌ها که اصالتاً نظری هستند و قابلیت ارائه به صورت محتوا (آفلاین یا آنلاین) را دارند، و بخشی دیگر که عملیاتی هستند و برگزاری آن‌ها را به زمانی موکول کردیم که شرایط مناسب‌تر باشد.

 

آزمون‌هایی که در ارزشیابی نهایی نقش اصلی دارند

 

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران خاطرنشان کرد: آزمون‌هایی که در ارزشیابی نهایی نقش اصلی دارند، از ابتدای خرداد به صورت حضوری برگزار شده‌اند. برای دانشجویان خارج از کشور که به دلیل قطعی اینترنت و مشکلات زیرساختی در زمان جنگ با محدودیت مواجه بودند، ابتدا محتوای آفلاین ارائه شد، اما پس از بازنگری در سامانه‌ها و انعقاد قراردادهای جدید، امکان برگزاری کلاس‌های آنلاین فراهم شد تا دانشجویانی که با مشکلات رفت‌وآمد، پرواز یا روادید مواجه بودند، بتوانند از آموزش بهره‌مند شوند.

 

وی ادامه داد: گزارش مرکز خدمات آموزشی از این دسته دانشجویان، حاکی از رضایت قابل توجه آن‌هاست و اگرچه گاهی قطع و وصل اینترنت وجود دارد، اما آموزش به صورت مداوم ادامه یافته و قطع نشده است که این خود نقطه قوتی محسوب می‌شود. در مورد آمار دانشجویان بین‌الملل، اگر دانشجویان دوره MBBS (پزشکی عمومی) را در نظر بگیریم، تعداد آن‌ها حدود ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ نفر است. الگوی پذیرش ما نشان می‌دهد که عمدتاً دانشجویانی از کشورهای عراق، پاکستان، سوریه و اخیراً ترکیه داریم و امسال نسبت به سال قبل، درصد دانشجویان پاکستانی افزایش یافته است؛ البته سیستم بین‌الملل در حال گسترش فعالیت خود به مناطق دیگر است.

 

جعفرنژاد گفت: خوشبختانه در حملات اخیر، خسارت‌ها عمدتاً مالی بود و تلفات جانی نداشتیم؛ البته بخشی از این موفقیت به تدبیر و هوشیاری مجموعه دانشگاه مربوط می‌شود، چرا که خوابگاه شقایق که آسیب دید، حدود ۶ ساعت قبل از حمله تخلیه شده بود و اگر این اقدام به موقع انجام نمی‌شد، واقعاً یک فاجعه انسانی رخ می‌داد. در ابتدا لازم می‌دانم از تمام عوامل هیئت علمی، پزشکان، پرستاران و کادر درمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران که در زمان جنگ خدمات ارزنده‌ای ارائه دادند، صمیمانه تقدیر و تشکر کنم.

 

وی ادامه داد:  دانشگاه ایران از نظر گستره خدمات درمانی و آموزشی، حوزه بسیار وسیعی را پوشش می‌دهد و بر اساس تقسیمات کشوری، مناطقی مانند شهریار، بهارستان و اسلام‌شهر را تحت پوشش دارد که تراکم جمعیت بالا و نیازمندی‌های اقتصادی-اجتماعی فراوانی در آنها وجود دارد. تمام این مناطق نیز مورد حمله قرار گرفتند و مراکز درمانی ما مانند مرکز هفت‌تیر و بیمارستان فیروزآبادی که در محور حملات جنوب شرق و جنوب بودند، پذیرای حجم عظیمی از مجروحان شدند.

 

پرستاری که با وجود تخریب خانه‌اش بر اثر جنگ، در محل کار خود حاضر شد

 

 معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران یادآور شد: یک پرتابه به بیمارستان حضرت فاطمه (س) اصابت کرد ولی خوشبختانه منفجر نشد و خسارت جدی وارد نشد. با این حال، نکته نگران کننده این است که با وجود انجام خدمات بزرگ و ایثارگرانه، حمایت‌های مالی مناسبی از این عزیزان نشده است. درست است که از نظر معنوی و حقوقی، اقداماتی انجام شده، اما باید بسته‌های تشویقی و حمایتی مالی ویژه برای کسانی که در بزنگاه‌های حساس خدمت می‌کنند، در نظر گرفته شود تا تاب‌آوری کادر درمان حفظ شود. تاب‌آوری صرفاً به معنای انتظار خدمات فداکارانه نیست، بلکه باید به مسائل معیشتی و حمایتی نیز توجه جدی شود. به عنوان مثال، پرستاری در بیمارستان حضرت علی‌اصغر (ع) به نام خانم «پرکار»، شب قبل از حمله منزلش به طور کامل منهدم شد، اما فردا سر کار حاضر بود. واقعاً برای من عجیب است که چگونه می‌توان با چنین روحیه‌ای کار کرد و به نظرم به این عزیزان مدیونیم و این دین باید در جایی دیده و جبران شود. امیدوارم مسئولان ارشد کشور با تدوین بسته‌های تشویقی و حمایتی، قدردان این فداکاری‌ها باشند و شاید این تریبون بتواند نقشی در انتقال اهمیت این موضوع ایفا کند.

 

وی افزود: از چالش‌های اساسی که هر سال با آن مواجه هستیم، موضوع ظرفیت پذیرش دانشجو است. به عنوان معاون آموزشی، بر اساس ظرفیت موجود اعلام می‌کنم که در دو ورودی مهر و بهمن، حداکثر توان پذیرش ۱۲۰ نفر در هر ورودی است، اما عملاً سال گذشته حدود ۸۰۰ نفر در هر ورودی به ما تکلیف می‌شود، در حالی که ظرفیت کلاس‌های ما از ۱۲۰ نفر بیشتر نیست و گاهی دانشجویان مجبور هستند روی زمین و روی روزنامه بنشینند. برای مدیریت این شرایط، برنامه‌ریزی کردیم که کلاس‌ها به صورت نوبتی برگزار شوند؛ مثلاً از ۴۰۰ نفر، ۲۰۰ نفر به صورت حضوری و ۲۰۰ نفر به صورت آنلاین شرکت کنند و جلسات بعدی به صورت معکوس برگزار شود.

 

مخالف افزایش ظرفیت دانشجو نیستم

 

جعفرنژاد گفت: با حمایت ریاست دانشگاه، کلاس‌ها را به کلاس‌های ۲۵۰ نفره تبدیل کردیم، اما باز هم کافی نیست. درخواست واقعی و نه چندان بزرگ من این است که یک سوله دو طبقه برای دانشگاه ایران ساخته شود؛ طبقه همکف به عنوان مرکز آزمون با ظرفیت ۱۰۰۰ نفر و طبقه فوقانی به عنوان کلاس‌های ۵۰۰ نفره با صندلی‌های ثابت. هزینه این کار چندان سنگین نیست، اما می‌تواند مشکل بزرگی را حل کند. متأسفانه هر سال وزارتخانه دو ورودی ۳۵۰ نفری (حداقل ۷۰۰ نفر) برای ما ارسال می‌کند و از سوی دیگر، درخواست‌های بی‌شمار برای انتقال و مهمانی دانشجو از مراجع مختلف داریم، در حالی که خود دانشجویان اصلی‌مان روی زمین نشسته‌اند. تأکید می‌کنم که مخالف افزایش ظرفیت نیستم، اما به شرط آنکه زیرساخت‌های آموزشی، منابع انسانی، همگامی با تکنولوژی و بودجه‌های آموزشی متناسب تأمین شود.

 

وی افزود: در شرایط فعلی که کشور تحت هجمه است و با محدودیت منابع مواجه هستیم، باید مدیریت بحران را در آموزش جدی بگیریم؛ به این معنا که اگر ظرفیت با تقاضا برابر نباشد، بحران ایجاد می‌شود و در چنین شرایطی، هدف اصلی کاهش خسارت است تا از تشدید آسیب‌ها جلوگیری کنیم. نگرانی اصلی ما در جایی است که آموزش به مرحله بالین و ارائه خدمت به بیمار می‌رسد؛ مثلاً بخشی که قبلاً ۱۵ کارآموز می‌پذیرفت، اکنون ۴۰ نفر به آن فرستاده می‌شود که هم آموزش را محدود و هم بیمار را کلافه می‌کند. برای مدیریت این وضعیت، دو راهکار پیشنهاد می‌شود؛اول آنکه استفاده از مرکز مهارت‌های بالینی (استیل) و مولاژها برای آموزش عملی به جای حضور در بالین بیمار، با طراحی طرح‌های درس و دوره و نظارت EDC بر اجرای آن؛ دوم، تولید محتوای آموزشی در استودیو آکوستیک مجهز، که در آن اساتید برجسته، محتوای استاندارد برای مهارت‌هایی مانند بخیه‌زنی، مانور اجسام خارجی یا معاینه کبد را تهیه می‌کنند و دانشجویان پس از مشاهده محتوا، در صورت نیاز در اسکیل‌لب با استاد خود جلسات رفع اشکال دارند. هرچند این روش‌ها ایده‌آل نیستند، اما در شرایط فعلی که کار بسیار سخت است، به بهبود کیفیت آموزش کمک می‌کنند و معتقدم در تیم‌کاری، حتی حرکت با یک گام کوچک، بهتر از بی‌حرکتی و توقف است.

 

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران خاطرنشان کرد: اگر بستر آموزشی فراهم باشد، به تناسب آن می‌توانیم دانش‌پروری را نیز محقق کنیم. من مخالف ایجاد تنگنا نیستم، بلکه معتقدم باید ابتدا بستر را بررسی کنیم و اگر بستر مناسبی وجود ندارد، تا زمان فراهم شدن آن، از افزایش ظرفیت خودداری کنیم. به نظر می‌رسد محدودیت ظرفیت برای کنکور امسال نیز همچنان پابرجا باشد، چون اگر قرار بود تصمیمی در این زمینه گرفته شود، وزارت علوم و وزارت بهداشت باید پیش از این اقدام می‌کردند. اما نکته مهم‌تر این است که در سال‌های اخیر، شاهد خروج تعداد قابل توجهی از پزشکان از کشور بوده‌ایم؛ یعنی نیروهای کارآزموده‌ای که سال‌ها برای پرورش آنها هزینه و زمان صرف شده، از جامعه آماری خارج شده‌اند. در چنین شرایطی، آیا راهکار مناسب این است که صرفاً تعداد ورودی‌ها را افزایش دهیم؟ این کار مانند این است که باغبانی سال‌ها درخت بکارد و از میوه‌اش مراقبت کند، اما دزدی میوه‌ها را بدزدد و او دوباره از نو بذر بکارد. به نظر من، باید به جای تکیه صرف بر افزایش ظرفیت، شرایط زیستی و معیشتی پزشکان موجود را بهبود بخشیم و بستری فراهم کنیم تا این سرمایه‌های انسانی در کشور باقی بمانند؛ در کنار آن، می‌توان برای آینده نیز نهال‌های جدید کاشت.

 

استقبال اندک از رشته‌های دستیاری، زنگ خطری برای نظام سلامت کشور است

 

وی با اشاره به رشته دستیاری گفت: در حوزه تخصصی، مشکل اصلی ما در رشته‌های دستیاری است؛ برخی رشته‌ها مانند کودکان، طب اورژانس، بیهوشی، جراحی عمومی، داخلی و عفونی با استقبال کم مواجه هستند و حتی در فوق‌تخصص‌هایی مانند جراحی کودکان و جراحی قلب، صندلی‌های خالی داریم که این موضوع زنگ خطری جدی برای نظام سلامت کشور است. دلیل اصلی این کم‌استقبالی، مسائل معیشتی و اقتصادی است. البته وزارت بهداشت در دوره آقای دکتر ظفرقندی اقدام خوبی انجام داد و دستیاری را به عنوان شغل تلقی و حقوق و کمک‌هزینه‌ها را ترمیم کرد، به‌طوری که اکنون حقوق یک دستیار سال اول از یک هیئت علمی پایه یک بیشتر است. اما این تنها بخشی از ماجراست؛ آنچه دستیاران را دلسرد می‌کند، آینده شغلی، سختی کار و تاب‌آوری مورد نیاز در بحران‌هاست، چرا که این رشته‌ها همواره در خط مقدم خدمت‌رسانی در شرایط سخت قرار دارند.

 

 جعفرنژاد گفت: راه‌حل این معضل، صرفاً افزایش حقوق نیست، بلکه باید به فکر رفع دغدغه‌های اساسی مانند تأمین مسکن بود. به عنوان نمونه، اگر برای دستیاران کودکان که در بیمارستان حضرت علی‌اصغر (ع) متمرکز هستند، خوابگاه‌های متأهلی ۴۰ متری ساخته شود، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد. بیمارستان شهید رجایی سال‌ها پیش چنین کاری کرد و با ساخت سوئیت‌های ۴۰ متری و دریافت اجاره‌بهای نمادین، توانست مشکل مسکن دستیاران را حل کند. این کار نیازمند عزم مدیریتی و بودجه نشاندار شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است تا در اختیار معاونت‌های آموزشی قرار گیرد. اگر این کار انجام شود، مثلاً ۲۵ نفر ورودی سالانه رشته کودکان به مدت ۳ سال (مجموعا ۷۵ نفر) با مشکل مسکن مواجه نخواهند شد و با ورود سالانه افراد جدید، این چرخه به طور پایدار ادامه می‌یابد؛ اقدامی ساده اما مؤثر که می‌تواند برای همیشه این مشکل را برطرف کند.